03.03.2021 Język japoński

Hina matsuri - święto lalek

Hina matsuri, zwane także festiwalem lalek, dniem dziewczynek czy festiwalem brzoskwiń (momo no sekku) to święto, które swoje początki ma w epoce Heian (ok.794-1185 r.n.e.). Obchodzone jest trzeciego marca każdego roku, a jego istotą są modlitwy o zdrowie i szczęście dziewcząt. Najbardziej rozpoznawalnym elementem hina matsuri są charakterystyczne lalki - hina ningyou.

Cesarz, cesarzowa i dwór

Początkowo w ceremoniach związanych z dniem dziewczynek używano lalek papierowych, tzw. hitogata, które służyły do spławiania na wodzie. Tego typu lalki były stosowane także przy innych okazjach: w rytuałach miały przejmować na siebie winy i nieszczęścia ludzi.

Znane dzisiaj bogato zdobione hina ningyou zaczęto eksponować dopiero w XVII wieku. Typowy zestaw lalek zawiera następujące postacie: Obina (Odairi-sama) oraz Mebina (Ohina-sama), potocznie nazywane Cesarzem i Cesarzową, trzy damy dworu, pięciu muzyków, ministrów lewej i prawej strony oraz trzech strażników. Lalki ubrane są w stroje tradycyjne dla epoki Heian i mogą towarzyszyć im różne rekwizyty i meble, drzewko brzoskwiniowe i drzewo wiśni.

Typowa wystawa ma od 5 do 7 pięter, jednak może być ich jeszcze więcej: świadczy to o zamożności właściciela. Przykładowo wystawa lalek na dworcu w Konosu, prefektura Saitama, ma aż 7 metrów wysokości i jest najwyższą w Japonii. Lalki wystawia się przed świętem, a zwyczaj nakazuje schować je zaraz po nim, by dziewczyna, do której należą, nie została starą panną. Zestawy lalek przekazywane są w rodzinie w linii żeńskiej. Co ciekawe, w Japonii lalek nie wyrzuca się - niepotrzebne lalki, nie tylko hina ningyou, ale wszystkie, pali się w świątyniach podczas specjalnych ceremonii.

Współczesny minimalizm

Tradycyjny zestaw lalek jest drogi, a jego prawidłowe przechowywanie wymaga sporo miejsca. Dlatego obecnie popularne są zestawy uproszczone, złożone jedynie z dwóch głównych figurek cesarza i cesarzowej. Oprócz lalek wykonanych metodami tradycyjnymi, można znaleźć także wersje bardziej współczesne: ceramiczne, drewniane, papierowe, a nawet powiązane z popkulturą, np. z Hello Kitty czy bohaterami popularnych anime.
Z Hina matsuri związana jest ludowa piosenkahttps://www.youtube.com/watch?v=uFS9RZXu3YA


Autorka: Dorota Wieczorek